📜 Isaiah 41:8 dan Makna ’Ohavī (traditionally rendered “friend”):

Abraham (Ibrahim a.s) sebagai Pencinta Tuhan dalam Kerangka Perjanjian Ibrani

⸻

🌱 Abstrak

Kitab Isaiah 41:8 sering diterjemahkan dalam bahasa Inggeris dengan menyebut Abraham sebagai “friend of God.” Namun, analisis filologi terhadap istilah Ibrani yang digunakan—’ohavī (אֹהֲבִי)—menunjukkan bahawa terjemahan tersebut tidak sepenuhnya mencerminkan makna teologinya yang sebenar. Artikel ini berhujah bahawa ’ohavī tidak merujuk kepada “sahabat” dalam erti sosial, tetapi kepada “orang yang mengasihi Tuhan,” iaitu suatu istilah perjanjian yang menekankan cinta aktif, kesetiaan, dan ketaatan.

Dengan meneliti konteks linguistik, struktur ayat, dan implikasi teologi, artikel ini menunjukkan bahawa Abraham digambarkan dalam Isaiah bukan sebagai penerima pasif kasih Ilahi, tetapi sebagai subjek yang secara aktif membina hubungan perjanjian melalui cinta yang dibuktikan oleh ketaatan dan pengorbanan.

⸻

☘️ 1. Pendahuluan

Kitab Isaiah 41:8 merupakan salah satu teks utama dalam Bible Ibrani yang menegaskan kedudukan istimewa Abraham dalam sejarah perjanjian:

“But thou, Israel, art my servant, Jacob whom I have chosen, the seed of Abraham my friend.”

Dalam tradisi Yahudi dan Kristian, ayat ini sering dijadikan bukti bahawa Abraham memiliki hubungan peribadi yang istimewa dengan Tuhan. Namun, terjemahan “my friend” telah menimbulkan satu persoalan penting: adakah istilah ini benar-benar merujuk kepada persahabatan dalam pengertian biasa, atau adakah ia mencerminkan konsep perjanjian yang lebih mendalam?

Artikel ini bertujuan untuk menunjukkan bahawa istilah “friend” dalam terjemahan Inggeris tidak menangkap sepenuhnya makna istilah Ibrani asal yang digunakan oleh teks Isaiah, dan bahawa makna sebenar istilah tersebut mempunyai implikasi teologi yang signifikan terhadap pemahaman perjanjian Abrahamik.

⸻

🌷 2. Analisis Filologi: Istilah ’Ohavī (אֹהֲבִי)

Teks Ibrani Kitab Isaiah 41:8 berbunyi:

זֶרַע אַבְרָהָם אֹהֲבִי

zeraʿ Avraham ’ohavī

Perkataan kunci dalam frasa ini ialah ’ohavī, yang berasal daripada akar kata Ibrani א־ה־ב (ʾ–h–v), yang bermaksud “mencintai.” Bentuk tatabahasa ’ohavī ialah participle aktif dengan akhiran kepunyaan orang pertama tunggal, yang secara literal bermaksud:

“orang yang mengasihi Aku.”

Secara linguistik, istilah ini menekankan tindakan subjek—Abraham—sebagai pihak yang mencintai Tuhan. Ini berbeza secara ketara dengan istilah lain dalam bahasa Ibrani yang boleh diterjemahkan sebagai “sahabat” atau “rakan,” seperti re‘a (רֵעַ) atau ḥaver (חָבֵר), yang tidak digunakan dalam ayat ini.

Pemilihan istilah berasaskan “cinta” ini menunjukkan bahawa hubungan Abraham dengan Tuhan digambarkan dalam kategori kesetiaan perjanjian, bukan hubungan sosial atau emosi semata-mata.

⸻

🍀 3. Abraham sebagai Subjek Aktif dalam Hubungan Perjanjian

Makna literal ’ohavī membawa implikasi teologi yang penting. Ia membingkai Abraham bukan sekadar sebagai individu yang “dikasihi Tuhan,” tetapi sebagai individu yang secara aktif membalas hubungan Ilahi melalui cinta dan ketaatan.

Hal ini selari dengan keseluruhan naratif Abraham dalam kitab Kejadian, di mana identiti beliau dibentuk oleh siri tindakan ketaatan radikal, termasuk:

1. Kesanggupan meninggalkan tanah asal dan ikatan kekeluargaan (Kitab Kejadian 12),

2. Kepercayaan kepada janji Tuhan tanpa jaminan material segera (Kitab Kejadian 15),

3. Penerimaan perjanjian sunat sebagai tanda ketaatan fizikal dan simbolik (Kitab Kejadian 17),

4. Kesediaan menyerahkan anaknya dalam ujian pengorbanan (Kitab Kejadian 22).

Dalam kerangka ini, ’ohavī merangkum keseluruhan orientasi hidup Abraham yang berpaksikan ketaatan sebagai manifestasi cinta.

⸻

🌸 4. Asas Perjanjian: Cinta Mendahului Keturunan

Struktur ayat Isaiah 41:8 juga penting dari sudut teologi perjanjian:

• Israel digambarkan sebagai “hamba,”

• Jacob sebagai “yang dipilih,”

• Abraham sebagai ’ohavī.

Susunan ini menunjukkan bahawa identiti perjanjian Israel berakar pada hubungan Abraham dengan Tuhan, dan hubungan tersebut didefinisikan oleh cinta dan kesetiaan, bukan oleh identiti etnik semata-mata. Dengan kata lain, keturunan mewarisi perjanjian, tetapi perjanjian itu sendiri dibina oleh cinta dan ketaatan individu Abraham.

Ini menegaskan bahawa perjanjian Abrahamik bersifat pra-nasional dan pra-institusional, serta tidak terikat sepenuhnya kepada identiti politik atau etnik Israel yang muncul kemudian.

⸻

🪴 5. Isu Terjemahan: “Friend” sebagai Pelunakan Teologi

Kebanyakan terjemahan Inggeris memilih istilah “friend” bagi ’ohavī kerana:

• “lover” kedengaran janggal dalam konteks moden

• “friend” lebih selamat dan mudah diterima

Walau bagaimanapun, terjemahan ini mempunyai kesan teologi tertentu:

1. Ia melembutkan konsep cinta perjanjian menjadi hubungan persahabatan biasa,

2. Ia mengaburkan unsur ketaatan aktif yang terkandung dalam istilah asal,

3. Ia berisiko menampilkan Abraham sebagai penerima pasif rahmat, bukan sebagai agen moral yang bertindak.

Terjemahan yang lebih tepat dari sudut filologi dan teologi ialah:

“Orang yang mengasihi-Ku.”

⸻

🍃 6. Implikasi Teologi yang Lebih Luas

Pemahaman ’ohavī sebagai “orang yang mengasihi Tuhan” membawa implikasi penting terhadap konsep perjanjian dalam tradisi Abrahamik. Ia menegaskan bahawa perjanjian Ilahi tidak diasaskan semata-mata pada pemilihan etnik, tetapi pada kesetiaan moral dan ketaatan yang lahir daripada cinta.

Prinsip ini menjelaskan mengapa Abraham digambarkan sebagai tokoh universal—mendahului hukum Sinai, melampaui batas kebangsaan Israel, dan berfungsi sebagai model iman bagi generasi kemudian.

⸻

🌾 7. Kesimpulan

Analisis terhadap istilah ’ohavī dalam Kitab Isaiah 41:8 menunjukkan bahawa Abraham digambarkan bukan sekadar sebagai “sahabat Tuhan,” tetapi sebagai “pencinta Tuhan” dalam erti perjanjian. Hubungan ini ditakrifkan oleh cinta yang dizahirkan melalui ketaatan dan pengorbanan, dan bukan oleh keistimewaan etnik atau kedudukan sosial.

Dengan memahami istilah ini secara tepat, Kitab Isaiah 41:8 muncul sebagai teks teologi yang menegaskan bahawa perjanjian Abrahamik berakar pada kesetiaan cinta individu terhadap Tuhan—suatu prinsip yang membentuk asas kepada pemahaman perjanjian dalam keseluruhan tradisi Abrahamik.