🕋 Perjanjian Abraham dan Perjanjian Sinai: Perspektif Islam

🧭 Pengenalan

📖 Dalam sejarah wahyu Ilahi, hanya sedikit tema yang begitu penting seperti konsep perjanjian—iaitu ikatan suci antara Tuhan dan umat manusia. Baik tradisi Yahudi mahupun Islam menjejak asal-usul rohani mereka kepada Nabi Ibrahim (Ibrāhīm عليه السلام), namun kedua-duanya berbeza secara ketara dalam cara mereka mentafsir kesinambungan dan keabsahan perjanjian tersebut.

🕍 Sementara tradisi Yahudi mengagungkan Tabut Perjanjian (Aron ha-Berit) sebagai relik utama kehadiran Ilahi, Islam mengekalkan hubungan hidup dengan Ibrahim melalui simbol yang kekal seperti Kaabah (Rumah Allah), Hajarul Aswad, dan Maqām Ibrāhīm (Tempat Berdiri Nabi Ibrahim عليه السلام).

🔍 Dari sudut pandang Islam, perbezaan ini bukan sekadar soal warisan, tetapi satu perbezaan teologi yang mendalam antara dua perjanjian Ilahi: Perjanjian Abraham dan Perjanjian Sinai.

⸻

📜 1. Perjanjian Abraham dan Perjanjian Sinai

Perjanjian Abraham mewakili janji asal dan sejagat daripada Allah kepada Nabi Ibrahim—menjanjikan keturunan, tanah, dan keberkatan untuk seluruh bangsa (Kitab Kejadian [Genesis] 12, 15, 17). Dalam Islam, perjanjian ini dianggap sebagai asas kepada tauhid sejati dan penyerahan moral (islām).

Sebaliknya, Perjanjian Sinai (atau Perjanjian Musa) diwujudkan kemudian dengan Bani Israel melalui Nabi Musa (Mūsā عليه السلام) di Gunung Sinai. Perjanjian ini berpusat pada hukum (Taurat) dan mengikat satu kaum tertentu kepada perintah-perintah Ilahi. Ulama Islam menafsirkannya sebagai perjanjian sementara yang bertujuan membimbing satu komuniti tertentu sehingga pemulihan agama sejagat Nabi Ibrahim.

⸻

🌍 2. Kesinambungan dan Pemenuhan dalam Islam

Teologi Islam menegaskan bahawa umat Islam adalah pewaris sebenar Perjanjian Abraham. Perjanjian ini, yang digambarkan sebagai sejagat dan kekal, melangkaui sempadan suku atau bangsa. Ia diperbaharui dan disempurnakan melalui Nabi Muhammad ﷺ, keturunan langsung Nabi Ibrahim melalui Nabi Ismail (Ismāʿīl عليه السلام).

Sebaliknya, Perjanjian Sinai dilihat sebagai bersifat khusus dan bersyarat—keberkatannya bergantung kepada ketaatan Bani Israel kepada hukum Ilahi. Apabila hukum itu dilanggar dan Tabut Perjanjian hilang, ulama Islam menganggapnya sebagai lambang berakhirnya fasa perjanjian tersebut.

⸻

🪬3. Kepentingan Relik dan Kesinambungan Iman

Satu perbezaan yang ketara antara Yahudi dan Islam ialah dalam hal pemeliharaan relik yang berkaitan dengan warisan perjanjian mereka.

• Yahudi tidak memiliki sebarang relik berkaitan Nabi Ibrahim; Tabut Perjanjian—objek paling suci bagi Israel kuno—dikaitkan dengan Nabi Musa, bukan Nabi Ibrahim, dan hilang selepas pemusnahan Bait Suci Pertama.

• Islam, sebaliknya, mengekalkan relik fizikal berkaitan Nabi Ibrahim: Kaabah (Rumah Allah), yang dibina oleh Nabi Ibrahim dan Nabi Ismail; Hajarul Aswad, yang dipercayai sebagai saksi perjanjian Tuhan; dan Maqām Ibrāhīm, tempat baginda berdiri semasa membina Kaabah.

Para sarjana Islam menafsirkan kesinambungan relik ini sebagai bukti bahawa Islam mengekalkan warisan Nabi Ibrahim secara hidup—baik dalam semangat mahupun bentuk fizikal.

⸻

📦 4. Tabut Perjanjian dan Penamatan Era Sinai

Tabut Perjanjian merupakan simbol utama kehadiran Tuhan dalam agama Bani Israel, mengandungi loh batu hukum yang diberikan kepada Nabi Musa. Namun, kehilangannya semasa pemusnahan Bait Suci oleh Babylon ditafsirkan dalam pemikiran Islam sebagai simbolik—penarikan rahmat Ilahi daripada satu perjanjian yang telah memenuhi tujuannya.

Sebaliknya, Islam melihat Kaabah sebagai Rumah Allah yang dipulihkan (Bayt Allāh), mewakili kesinambungan ibadah Ilahi dari Nabi Adam kepada Nabi Ibrahim dan akhirnya kepada Nabi Muhammad ﷺ.

Tabut milik zaman hukum, Kaabah milik zaman tauhid. Yang satu diangkat oleh para imam, yang satu lagi dikelilingi oleh semua mukminin.

⸻

🧬 5. Keturunan dan Pemulihan Agama Asal

Ulama Islam menekankan bahawa Nabi Muhammad ﷺ adalah keturunan Nabi Ibrahim melalui Nabi Ismail, mengekalkan garis keturunan tauhid yang tulen. Hubungan nasab ini menguatkan dakwaan Islam sebagai pemulihan, bukan inovasi, terhadap agama Nabi Ibrahim.

Justeru, Islam tidak memposisikan dirinya sebagai agama baru, tetapi sebagai kebangkitan semula perjanjian primordial—agama Nabi Ibrahim yang asal, disucikan daripada penyelewengan manusia dan ditegaskan semula untuk seluruh umat manusia.

⸻

🌐 6. Keuniversalan dan Kekhususan

Secara teologi, Islam menggambarkan Perjanjian Abraham sebagai sejagat, merangkumi seluruh manusia melalui penyerahan kepada Tuhan Yang Esa. Sebaliknya, Perjanjian Sinai dianggap bersifat khusus, terbatas kepada Bani Israel dan pengalaman sejarah mereka.

Perbezaan ini menekankan dakwaan Islam bahawa mesej Ilahi, yang dahulunya bersifat lokal di Israel, kini telah disebarluaskan secara global melalui wahyu terakhir—al-Qur’an. Ini menunaikan janji Tuhan untuk menjadikan Nabi Ibrahim sebagai “bapa kepada banyak bangsa” (Kitab [Genesis] Kejadian 17:5).

⸻

🔄 7. Pemenuhan dan Penyempurnaan

Sebahagian tafsiran Islam menzahirkan atau mengekspresikan bentuk supersessionism—bukan dalam erti menggantikan, tetapi menyempurnakan. Al-Qur’an mengakui perjanjian-perjanjian terdahulu, sambil menegaskan bahawa petunjuk akhir telah disempurnakan dalam Islam:

“Pada hari ini telah Aku sempurnakan agama kamu untukmu, dan telah Aku cukupkan nikmat-Ku kepadamu, serta Aku redha Islam sebagai agamamu.”

(Surah al-Mā’idah, 5:3)

Dengan itu, Perjanjian Abraham yang diperbaharui melalui Nabi Muhammad ﷺ dilihat sebagai kemuncak rancangan penyelamatan Ilahi yang bermula dengan Nabi Ibrahim dan mencapai kesempurnaan sejagat melalui Islam.

⸻

🔚 Kesimpulan

Perbezaan antara Perjanjian Abraham dan Perjanjian Sinai dalam pandangan Islam bukan sekadar bersifat sejarah tetapi sangat mendalam dari segi teologi. Kehilangan Tabut, ketiadaan relik Nabi Ibrahim dalam Yahudi, dan kelangsungan Kaabah serta Maqām Ibrāhīm dalam Islam ditafsirkan sebagai lambang peralihan Ilahi—daripada yang khusus kepada yang sejagat, daripada Musa kepada Ibrahim, daripada sementara kepada yang kekal.

Dalam pandangan ulama Islam, perjanjian itu tidak lagi hidup dalam tabut emas yang hilang, tetapi dalam hati-hati mereka yang menyerah diri kepada Tuhan dalam agama Nabi Ibrahim—bapa kepada semua orang yang beriman.